Cywilizacja Sumerów

 

 

 

Strona główna Historia Społeczeństwo Mitologia Osiągnięcia Zajęcia ludności Galeria Źródła

Strona główna
Historia
Społeczeństwo
Mitologia
Osiągnięcia
Zajęcia ludności
Galeria
Kontakt
Źródła

 

Strona główna Historia Społeczeństwo Mitologia Osiągnięcia Zajęcia ludności Galeria Źródła

 

 
30 mln polskich dokumentów!  Polska  Świat

 

 

Zajęcia ludności

Głównym zajęciem ludności tam mieszkającej było rolnictwo. Kształtująca się władza państwowa dbała o system irygacyjny, osuszanie bagien, organizację siły zbrojnej. Zaczęły powstawać świątynie. Proces ten poważniejszych rozmiarów nabrał w III tysiącleciu przed naszą era. Wówczas pojawili się na tych terenach Sumerowie - lud, który w decydujący sposób zaważył na wykształceniu się państwowości i kultury Mezopotamii. Nazwa Sumerowie pochodzi od terminu Sumer, którym Semici określali południową Mezopotamią. Wysoka kultura stworzona przez Sumerów oddziaływała na cały starożytny wschód. Z okresu tego zachowało się dużo dokumentów, dzięki którym można dość dokładnie odtworzyć stosunki gospodarcze Sumerów. Podstawą ich gospodarki było rolnictwo i hodowla bydła. Wiąże się z tym konieczność rozwoju systemu irygacyjnego. Ciężar budowy i oczyszczania kanałów spoczywał na chłopach. Kanały ulegały ciągłemu zamulaniu gliną. Nie wiadomo jakie były zbiory, musiały być one znaczne skoro dawały utrzymanie licznej ludności miejskiej żyjącej z nadwyżek produkcji rolnej. Inżynieryjne umiejętności Sumerów ujawniły się w budownictwie. Rozwinęła się produkcja cegły. Początkowo do budowy używano cegieł świeżych, później zaczęto cegły suszyć na słońcu i wypalać. Sumerowie rozwinęli rzemiosło, wynaleźli koło garncarskie, koło do wozu. Ich wynalazkiem był prawdopodobnie brąz - stop miedzi i cyny. Sumerowie wynaleźli także kolorowe szkło oraz doskonalili sztukę złotniczą. Prowadzili również szeroki handel, sięgający do doliny Indusu. Sumerowie nie mieli scentralizowanego obejmującego cały obszar, państwa. Podzieleni byli na miasta - państwa. Rządzili w nich kapłani z tytułem en lub ensi. Najwyższą władzę miał kapłan-król. Również w rękach kapłanów znajdowała się władza administracyjna, wojskowa i sądownicza. Był to ustrój teokratyczny. Na czele wojska stał naczelnik. Silniejsze miasta-państwa podbijały mniejsze. Łupy przypadały naczelnikom i wojownikom. Stanowili oni arystokrację. Cywilizacja Sumerów zapoczątkowała budownictwo miast obronnych otoczonych murami, niekiedy podwójnymi. Domy budowano piętrowe. Około 2800 roku pojawiły się schody prowadzące na wyższe piętra domów. Ulice w mieście były brukowane. Najstarszy bruk pochodzi z Uruk (IV - III tysiąclecie). Wykonany był z nieobrobionych brył wapiennych. Uznany został za najstarszą budowlę kamienną Mezopotamii.

ROZWÓJ SUMERYJSKIEJ SZTUKI
W rozwoju sumeryjskiej sztuki wyróżnia się 2 okresy:
1) starosumeryjski (do połowy III tysiąclecia p.n.e.);
2) nowosumeryjski (2. połowa III tysiąclecia p.n.e.).

Budownictwo sumeryjskie posługiwało się głównie trzciną i gliną, a potem suszoną i wypalaną cegłą. Miasta miały mury obronne, które otaczały zwartą, gęstą i nieregularną zabudowę. Świątynie budowano już w okresie przedsumeryjskim. Przykładem świątyni sumeryjskiej jest kompleks na wzgórzu Eanna w Uruk (m.in. tzw. Biała Świątynia). Świątynia na wysokim tarasie przekształciła się w zikkurat. Pałace władców (np. w Kisz) znajdowały się w obrębie świątyń.
Rzeźbę sumeryjską reprezentują niewielkie figurki wotywne, silnie zgeometryzowane, z rękami skrzyżowanymi na piersi, o dużej głowie (podkreślone oczy, nos i usta). Od początków III tysiąclecia p.n.e. powstawały figurki z brązu (byki, zapaśnicy, kwadryga). Znane są również płaskorzeźby (stele) o tematyce historycznej (tzw. stela Eanatuma). Zachowały się liczne wyroby rzemiosła artystycznego (okładziny sztyletów, szkatułek, instrumenty muzyczne - groby z Ur). Charakterystyczne dla sumeryjskiej sztuki były kompozycje zbliżone do mozaik (tzw. sztandar z Ur). Wysoki poziom osiągnęła biżuteria ze złota (z kamieniami szlachetnymi i półszlachetnymi), wyroby z metalu (hełm, wazy, okucia harf, figurki). W okresie nowosumeryjskim nie nastąpiły większe zmiany w sztuce, wzrósł jedynie poziom techniczny i artystyczny wyrobów. W Lagasz powstały liczne posągi przedstawiające władcę miasta, Gudeę. Życie Sumerów pozostawało pod przemożnych wpływem religii. Sumerowie wierzyli w siły przyrody, czczone pod postacią demonów. Początkowo każde miasto czciło swoje bóstwo. Później wytworzył się cały panteon bóstw. Budowano ogromne świątynie, przy nich wznoszono ogromne wieże tzw. Zigguraty. Szczególną czcią otaczali Sumerowie bóstwa płodności. U Sumerów rozwinęła się sztuka pisarska. Życie codzienne i rozwijająca się gospodarka zmuszały do spisywania dokumentów. Postały epopeje treści mitologicznej - poemat o Gilgameszu z zachowaną relacją o potopie. Sumerom Mezopotamia zawdzięcza pismo klinowe. Pierwsze pismo starobabilońskie\'; return true\"(Patrz zdjęcie - Pierwsze pismo starobabilońskie) Szczytem potęgi politycznej Sumerów był okres panowania I dynastii z Ur ok. 2500 r. p.n.e. W pierwszej połowie III tysiąclecia rozwinęły się już największe sumeryjskie miasta-państwa:Uruk, Ur, Kisz, Lagasz, Umma. Jednak ludność Mezopotamii to nie tylko Sumerowie. Pod koniec IV tysiąclecia przybywają nowi osadnicy - Semici, w których największą grupę stanowią Akadowie. Osiedlają się na północy i tworzą państwo Akad. Przez pewien okres współistnienia obu krajów następuje asymilacja ich ludności. Około 2355-2340 Sumerowi udaje się zjednoczyć, a że nie wszystkim się to podoba wybuchają bunty. Wewnętrzne walki osłabiają Sumer. Natychmiast wykorzystują to Akadowie i zdobywają koronę Sumeru, co prawda nie na długo, bo na jakieś 100 lat (2370-2230), ale zawsze. Mimo wielkich osiągnięć, wskutek walk toczonych między miastami, Sumerowie ulegali wpływom Semitów. Okres panowania Semitów nie pozostał bez wpływu. Na terenach peryferyjnych powstawały nowe ośrodki polityczne, rodziły się nowe siły. Zaczęły one przenikać na teren Sumeru, zwanego teraz Sumero-Akkadem i niszczyć go. Zaczęło formować się państwo asyryjskie koło miasta Assur, do dużego znaczenia doszło państwo semickie z siedzibą w Mali, Babilon i Elamici. Zwycięzcą walk toczonych między istniejącymi społecznościami o panowanie w Sumerze został Hammurabi, król Babilonu. Prawdziwymi potęgami na terenie Międzyrzecza zostają Asyria i Babilon. Okres panowania Hammurabiego przyjęty jest za okres największego rozkwitu Mezopotamii . Babilończycy to ludy semickie zamieszkujące południową Mezopotamię. Należeli do nich Akadowie, Aramejczycy (Chaldejczycy) oraz Amoryci, których uważa się za twórców państwa babilońskiego. Z okresu starobabilońskiego zachowało się niewiele zabytków architektonicznych. Najlepiej znanym przykładem są ruiny pałacu w Mari z reliktami malarstwa ściennego. Relief starobabiloński reprezentuje przede wszystkim stela Hammurabiego z portretowym ujęciem króla i pierwszą próbą oddania plastyki kompozycji. Odznacza się zarówno wysokim poziomem artystycznym, jak i nowatorstwem formy. Drobna plastyka (terakota) i gliptyka stały się sztuką masową. Z okresu średniobabilońskiego, kasyckiego, zachowały się głównie kamienne stele graniczne, tzw. kudurru, zdobione reliefami o treści symbolicznej. Wprowadzono też dekorację architektoniczną, w postaci figuralnych fryzów z modelowanej cegły (świątynia Inan(n)y w Uruk). Malarstwo wiązało się nadal z dekoracją wnętrz (ruiny pałacu w Dukurigalzu). Rzeźbę nowobabilońską reprezentowały reliefowe kudurru oraz drobne, terakotowe rzeźby wotywne. W gliptyce rozpowszechniła się pieczęć płaska - stemplowa ze scenami kultowymi. Podbój perski nie zahamował rozwoju babilońskiej twórczości artystycznej. Jeszcze przez kilkadziesiąt lat wytwarzano dzieła o tradycyjnym babilońskim charakterze stanowiące inspirację dla powstających wówczas prac perskich (sztuka perska).